استانداردهای مرکز داده (دیتا سنتر):

استانداردهای مراکز داده ، دیتاسنتر بر اساس چندین نوع استاندارد تعبیه شده است. در این مقاله به بررسی دونوع استاندارد TIA942 و BICSI از موارد استانداردهای مراکز داده می‌پردازیم:

در سال ۲۰۱۰ استاندارد bicsi2010 منتشر شد و در سال ۲۰۱۱ نسخه نهایی اصلاح شده آن منتشر شد. استاندارد TIA942 زمانی تنها مرجع استانداردهای مراکز داده بود که به خودی خود تنها بخش‌های Telecommunication مرکز داده را پوشش می‌داد و اشاراتی نیز به سایر استانداردها داشت.

استاندارد BICSI محدوده وسیع‌تری را در حوزه دیتاسنتر پوشش می‌دهد . مثلا در استاندارد TIA942 اشاره مختصری به بحث سرمایش شده است، اما در BICSI صفحات زیادی به توضیحات این مقوله اختصاص یافته است.

استاندارد BICSI برای ساخت یک دیتاسنتر تمام عیار منتشر شده است. در این استاندارد به جزئیات زیادی توجه شده است. مثلا به آب ورودی ساختمان، قطر لوله و حتی محل جمع‌آوری زباله‌ها نیز توجه شده است. در ابتدا محدوده (Scope) تعریف و واحدهای مورد استفاده توضیح داده شده و سپس به عنوان اولین مبحث Space Planning مطرح می‌شود.

قبل از ایجاد دیتا سنتر باید موارد زیر را در نقشه آن به‌طور کامل به‌عنوان استانداردهای مراکز داده در نظر بگیریم:

• تهیه نقشه مهندسی ساختمان
• مسیرگذاری کف و سقف جهت کابل کشی برق و شبکه
• فاصله قرارگیری رک‌ها از هم

در ادامه به ویژگی‌ها و شرایط و استانداردهایی که دیتا سنترها و اتاق‌های سرور باید داشته باشند می‌پردازیم:

سقف کاذب

سقف کاذب یکی از عناصری است که در دیتاسنتر الزامی است. سقف اتاق سنتر به ساختمان متصل بوده و بار آن به سازه‌های اصلی ساختمان وارد می‌شود. لوله‌ها و سیم‌کشی سیستم اعلام و اطفاء حریق از طریق سقف کاذب انجام می‌شود. کابل‌کشی برای سیستم نظارت تصویری و نصب خود دوربین نیز گاهی در سقف کاذب انجام می‌شود.

ارتفاع مجاز سقف در دیتاسنتر ۲.۶ متر است. این ارتفاع از بالای کف کاذب تا زیر پایین‌ترین عنصر نصب شده زیر سقف کاذب .( مثل دوربین ، نازل‌های آتش‌نشانی و یا تجهیزات نور) محاسبه می‌شود.

کف کاذب

ارتفاع کف کاذب از سطح زمین در استاندارد TIA942 30 سانتی‌متر و در استاندارد جدید طراحی دیتاسنتر BICSI 002 2011 این ارتفاع به ۵۰ سانتی‌متر نیز رسیده است.

کف کاذب حداقل یک ساعت توانایی مقاومت مقابل آتش را داشته باشد . در برابر بارهای استاتیک، الکتریسیته ساکن مقاوم باشد، ظرفیت بارگذاری حداقل ۷.۲ KPA و ظرفیت تحمل بار معلق ۱.۲ KPA برروی خود داشته باشد.

کف کاذب در مرکز داده‌هایی که در آن تجهیزاتی که کابل‍کشی از زیر است نصب می‌شود، اجباری است. کابل‌های زیر کف کاذب نباید بدون استفاده رها شود.

دیوارها

• رنگ دیواره باید ضد حریق و عایق در برابر صدا باشد
• دیواره‌های اتاق باید بدون پنجره باشد
• درها باید با پهنای یک متر و ده تا یک متر بیست ارتفاع باشد
• میزان تجهیزات و همچنین فضا برای تهویه تخمین زده شود
• دیوار بدون درز و سوراخ باشد

سینی کابل و لدر برای کابل‌کشی

سینی‌های کابل باید به نحوی اجرا شود که جلو مسیر هوا را در زیر کف کاذب سد نکند و سینی‌های زیر کف کاذب ممکن است به‌صورت چند طبقه طراحی شوند تا فضای کمتری را اشغال کرده و ظرفیت بیشتری را عرضه کند. سینی‌های فلزی باید به سیستم ارت مرکز داده متصل شود.

سینی کابل حداکثر با عمق ۱۵ سانتی‌متر مجاز است. مسیر سینی کابل‌های زیر کف کاذب در هنگام طراحی باید با سایر تاسیسات نصب شده زیر کف کاذب هماهنگی لازم را داشته باشد. کابل‌ها درون سینی باید فیکس شود و لیبل شماره کابل مطابق استاندارد نصب شود. سینی‌ها باید در قالب چند استاندارد مهم پیاده سازی شوند . از جمله :

• نارسانایی در برابر بارها – تحمل وزن بالا
• غیر قابل اشتعال
• مقاومت در برابر ضربه
• دارای عمر مطلوب و بالا
• ایده‌آل برای انواع آب و هواها
• سینی ولدرهای کابل با ورق استیل مقاوم در برابر مواد شیمیایی باشد

سیستم تهویه

انتخاب سیستم خنک‌کننده بر اساس نوع و سطح درجه‌بندی مرکز داده انجام می‌شود. باید از تکنولوژی استفاده شود که قادر به کاهش بار تهویه هوا در اتاق سرور باشد. زیرا قبل از آنکه گرما در فضای اتاق سرور پخش شود، جمع آوری و به خارج از اتاق سرور منتقل شود.

راه‌های توزیع هوای سرد به سه دسته براساس تجهیزات تقسیم بندی می‌شود:

Row oriented:

سیستم توزیع سرمایش در میان رک‌ها بالا و پایین کف کاذب یا در بین ردیف‌ها استفاده می‌شود. رک‌های ظرفیت بالاتر در یک ردیف و رک‌های با ظرفیت پایین و یک ردیف دیگر نگهداری می‌شود .

Room Oriented:
سیستم سرمایشی که برای کل فضای دیتا سنتر در نظر گرفته می‌شود و به ساختار اتاق و ارتفاع سقف وابسته است. مکانیزم آن به این شکل است که هوای گرم و سرد را با یکدیگر ترکیب می‌کند تا به دمای مناسب دیتا سنتر برسد.

Rack Oriented:

سیستم سرمایش در داخل رک قرار می‌گیرد و وظیفه تنظیم دمای هر رک را به عهده دارد تا دمای رک را همواره در دمای تنظیم شده نگه دارد و به طور کلی فارغ از وابستگی به تغییرات دمای اتاق می‌باشد.

سیستم مانیتورینگ

سیستم مانیتورینگ باید طیف وسیعی از متغیرهای محیطی را جهت حفاظت از فضای اتاق سرور شامل باشد. از جمله درجه حرارت، سنسور رطوبت، سنسور نشت آب، ترانسدیوسر جریان، قطع ولتاژ و… در اختیار شما قرار دهد.

معمولاً توصیه می‌شود که دما نباید از ۱۰ درجه سانتی‌گراد کمتر و از ۲۸ درجه سانتی‌گراد بیشتر شود. اگرچه محدوده وسیعی به نظر می‌رسد با این حال این اعداد حداقل و حداکثر را نشان می‌دهند و معمولاً مرسوم است که تجهیزات در دمای محیط ۲۰-۲۱ درجه سانتی‌گراد نگهداری شوند.

کنترل تردد و دوربین های امنیتی

برای کنترل دسترسی ورودی و خروجی افراد مجاز و بر روی مبادی ورودی و برخی از مبادی خروجی، سایت مرکز داده سیستم‌های کنترل دسترسی نصب خواهد شد. برای مبادی خروجی از کارت‌های مغناطیسی یا بیومتریک استفاده یا از Push Button استفاده می‌شود.

همچنین دوربین‌های امنیتی نیز پوشش نسبتا کاملی با توجه به نیاز کارفرما در فضای مرکز خواهد داشت. صفحه نمایشی که برای نظارت بر تصاویر دوربین‌های مداربسته استفاده می‌شوند معمولا مانیتورهای حادثه یا نقطه‌ای نامیده می‌شوند و اجازه می‌دهند که اطلاعات تصاویر بدون خطا و در لحظه دیده‌بانی و مانیتورهای حادثه مستقیما روبروی اپراتور و در فاصله ی تقریبی ۰.۵ تا ۱.۵ متری با اندازه قطر ۲۲-۴۰ سانتی‌متری از وی نصب شوند.

سیستم مدیریت هوشمند BMS

اعلان و اطفاء حریق

روش‌های استاندارد سیستم‌های اعلام حریق باید به شکلی باشد تا سبب آسیب‌رسانی به سرورها و سایز تجهیزات نشود. برای تشخیص آتش‌سوزی، سنسورهای تشخیص، کپسول‌های اطفاء حریق، کنترولر مرکزی راه‌اندازی و فعال‌سازی شود. سیستم اعلام حریق علاوه بر آژیر و هشدار می‌تواند به مدیران شبکه SMS زده و آنان را از وضعیت موجود آگاه کند.

اکنون به استانداردهای لازم برای جلوگیری از تشویش آتش می‌پردازیم که در لوله‌کشی یا پایپینگ اعلام حریق حتما باید از لوله‌های گالوانیزه گرم بر اساس استاندارد سایز PG13.5 با اتصالات استاندارد استفاده کرد و تنها در جاهایی که قابل دسترس نیست و خم در لوله به وجود می‌آید به ناچار از لوله فلکسیبل استفاده و کابل‌های نسوز برق از داخل این لوله‌ها عبور کند.

دیواره‌های اتاق باید با رنگ ضد حریق یا همان Epoxy جهت پر کردن کلیه درزها و ایجاد لایه حفاظتی بیرونی ضد آتش پوشش داده شود .Fm200 گاز مورد استفاده برای قرار دادن در اتاق سرور است که از خانواده Clean agent ها یا گازهای بی‌اثر است که بر اساس استاندارد msds گازها اثرات تخریب محیطی کم، بدون اثر بر روی تجهیزات الکترونیکی با قابلیت خاموش‌کنندگی بالا است.

سیستم روشنایی

با توجه به این که هرچه مصارف برق غیر IT را در مراکز داده پایین بیاوریم دیتاسنتر کارایی بالاتری خواهد داشت، بنابراین می‌بایست از کم مصرف‌ترین لامپ‌ها استفاده کرد. اولویت با لامپ‌های LED است. استفاده از لامپ LED در مرکز داده مجاز و توصیه شده است.

همچنین قابل ذکر است استفاده از لامپ فلورسنت در دیتاسنتر ممنوع است.

بر اساس استاندارد TIA942 حداقل میزان روشنایی مجاز در اطاق ورودی ۵۰۰ لوکس در سطح افقی و ۲۰۰ لوکس در سطح عمودی در ارتفاع یک متری از سطح کف کاذب در بین راهرو تجهیزات است.

استاندارد کابل کشی های شبکه و برق

کابل برقی که استفاده می‌شود استاندارد باید داشته باشد و با توان مصرفی که قرار است از آن عبور کند دقیقا مناسب باشد.

مسیر ورود کابل محل‌هایی است که کابلی از آن وارد  یا خارج می‌شود، مسیر ورود کابل باید زیر زمین باشد و مسیر هوایی ورود کابل به دیتاسنتر اصلا توصیه نمی‌شود، زیرا این کار احتمال آسیب‌پذیری فیزیکی کابل‌ها را بالا می‌برد.

مسیرهای ورودی باید فضای کافی برای توسعه آینده داشته باشد تا در صورت اضافه شدن کابل نیازی به بسترسازی جدید نداشته باشیم. هر تامین کننده باید حداقل یک لوله ۴ اینچی در هر نقطه ورودی در اختیار داشته باشد.

سایر لوله‌های اضافی برای شبکه campus استفاده می‌شود. پریز باید صنعتی و ارت دار باشد.

از OUTLET های صنعتی سه شاخه معمولا استفاده می‌شود.

سیم‌های روشنایی باید استاندارد باشد و نمره سیم صحیح انتخاب شود.

حالت یو پی‌اس‌های معمولی برق را توسط یک باتری شارژر و در باتری‌ها ذخیره می‌کند، اما داینامیک یو پی اس خودش مثل ژنراتور برق تولید می‌کند.

یو پی اس در صورت وجود ژنراتور ۳۰ دقیقه تا ۵ ساعت و در صورت عدم وجود ژنراتور ۳۰ دقیقه تا ۸ ساعت بایستی برق تجهیزات شبکه را تامین کند.

برای نظارت بر عملکرد UPS سیستم مانیتورینگ UPS وظیفه نظارت بر پیش‌بینی و هشدار خرابی باتری، فشار برق و غیره را بر عهده دارد .

تجهیزات کنترل برق نظیر تابلو برق‌ها، UPS تا KVA 100 می‌توانند در اطاق کامپیوتر نصب شوند اما باطری‌های اسیدی، UPS بالاتر از KVA 100 و هر UPS که دارای باطری‌تر باشد باید در فضایی مستقل مستقر شوند.

سیستم مدیریت هوشمند BMS

طبق استاندارد TIA942 هر دیتاسنتر می‌بایست دارای یک سیستم BMS باشد تا علاوه بر امکان مانیتورینگ مجموعه بتوان سناریوهایی را در زمان‌های خاص با تجمیع سیستم‌های دیگر از قبیل کنترل دسترسی، کنترل POE، اطفاء حریق به‌صورت هم‌زمان بوجود آورد.

سیستم BMS برای مرکز در نظر گرفته شده است تا با توجه به اهداف خاص BMS در دیتاسنترها، از راه خاص این فضاها برای انجام BMS استفاده شود.

سیستم مدیریت هوشمند باید قابلیت تجمیع و کارکرد هم‌زمان با قابلیت تاثیرگذاری سیستم‌های مختلف الکتریکی و مکانیکی ساختمان اعم از سیستم سرمایشی، سیستم روشنایی، اعلام و اطفاء حریق، نظارت مداربسته، کنترل دسترسی و سایر سیستم‌های متداول در دیتاسنتر را داشته باشد.

شرکت پیما عمران نیرو، یکی از زیرمجموعه‌های گروه اقتصاد حکمت ایرانیان است که با بیش از ۱۷ سال سابقه در راه‌اندازی مراکز دیتاسنتر در کشور یکی از بزرگترین و معتبرترین شرکت‌ها در زمینه راه‌اندازی دیتاسنتر در کشور است.